الملا فتح الله الكاشاني

305

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

كنم و من بدست پسر عمت جعفر بيعت كرده‌ام پس آن گروه در كشتى نشستند اتفاقا آن كشتى كه پسر نجاشى در آن بود غرقشد و آن جماعت كه بماندند با گروه ديگر منضم شده هفتاد مرد بودند شصت و دو از حبشه و باقى از اهل شام نزد رسول صلَّى اللَّه عليه و آله آمدند و از جملهء ايشان بحيراء راهب بود و ابرهه و ادريس و اشرف رسول صلَّى اللَّه عليه و آله سوره يس را بر ايشان خواند چنان كه گذشت ايشان بگريستند و گفتند چه نيك مانند است اين حديث به آنچه حق تعالى بعيسى فرستاده پس حق سبحانه در حق ايشان آيه مذكوره را فرستاد و مدح ايشان فرمود الجزء السابع من الاجزاء الثلاثين بعد از آن از رقت قلوب و شدت خشية و مسارعت نصارى بقول حق خبر ميدهد كه * ( وَإِذا سَمِعُوا ) * عطف است بر لا يستكبرون يعنى چون ميشنوند از علما و عباد از سيد مختار صلَّى اللَّه عليه و آله يا از جعفر طيار * ( ما أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ ) * آنچه فرستاده شده است بر رسول * ( تَرى أَعْيُنَهُمْ ) * ميبينى چشمهاى ايشان را كه از غايت رقت قلوب ايشان * ( تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ ) * ميريزد اشك را * ( مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ ) * از آنچه شناختند از سخن راست من اول از براى ابتداست و ثانى از براى تبعيض چه آن بعضى از حق بود يعنى آنچه سبب بكاى ايشان بود معرفت ايشان بود ببعضى از حق پس حال ايشان چگونه باشد چون عارف شوند بهمهء آن و بدانكه فيض بمعنى انصباب است از امتلا پس وضع آن در موضع امتلا جهت مبالغه است و يا آنكه معنى آن است كه اعين ايشان از فرط بكا بمثابهء است كه گوييا با نفسها فايض ميشوند * ( يَقُولُونَ ) * ميگويند از روى نياز * ( رَبَّنا آمَنَّا ) * اى پروردگار ما ايمان آورديم بدين كلام و بدين پيغمبر عليه السّلام * ( فَاكْتُبْنا مَعَ الشَّاهِدِينَ ) * پس بنويس ما را از جملهء گواهانى كه اداى شهادت كرده‌اند بحقيقت قرآن و نبوت محمد يعنى ما را داخل امت محمد ( ص ) گردان كه گواهان انبيا و امم ايشانند در روز قيامت در خبر است كه يهود رفقاى جعفر را سرزنش كردند كه چه زود ايمان آورديد مدتها است كه ما را دعوت ميكنند قبول نميكنيم يا اهل حبشه نجاشى را گفتند كه ايمان آوردهء به كسى كه او را نديدهء حق تعالى ميفرمايد كه ايشان در جواب گفتند كه * ( وَما لَنا لا نُؤْمِنُ بِاللَّه ) * و چيست ما را كه ايمان نياوريم به خدا * ( وَما جاءَنا مِنَ الْحَقِّ ) * و به آنچه بما آمد از حق يعنى كتاب و پيغمبر * ( وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنا رَبُّنا ) * و حال آنكه ما طمع داريم آنكه در آرد ما را پروردگار ما در بهشت * ( مَعَ الْقَوْمِ